Spoiler notu: Olay örgüsüne ve filmin sonuna değinen iki bölüm aşağıda kapalı duruyor. Filmi henüz izlemediysen o kısımları atlayabilirsin.
Masquerade’i Han Hyo-joo’nun filmografisini takip ederken izledim. Ancak film ilerledikçe dikkatimi asıl çeken, Lee Byung-hun’un canlandırdığı iki karakter arasındaki fark oldu. Aynı yüz, aynı kıyafet ve aynı taht, birbirinden oldukça farklı iki hükümdarlık anlayışına hizmet ediyor. Biri insanları kendisine hizmet etmek için var olan kişiler olarak görüyor. Diğeri onların yaşadıklarını öğrenmeye başladıkça taşıdığı makamın sorumluluğunu kavrıyor.
Künye
Orijinal adı 광해, 왕이 된 남자 (Gwanghae: Wang-i Doen Namja)
Yıl / Ülke 2012 · Güney Kore
Yönetmen Choo Chang-min
Senaryo Hwang Jo-yoon
Oyuncular Lee Byung-hun, Ryu Seung-ryong, Han Hyo-joo, Kim In-kwon, Jang Gwang, Shim Eun-kyung
Tür Tarihî dram, komedi
Süre 131 dakika
Film, suikast korkusu yaşayan Kral Gwanghae’nin yerine geçici olarak halktan bir göstericinin geçirilmesi üzerine kuruluyor. Ha-sun başlangıçta para karşılığında bir rolü yerine getiriyor. Zamanla sarayın kurallarını öğrenirken bu kuralların arkasındaki adaletsizlikleri de fark ediyor. Benim için filmin etkisi, bu değişimin küçük karşılaşmalar üzerinden kurulmasından geliyor.
İlk başta kabul etmekte zorlandığım nokta ise iki adamın olağanüstü benzerliğiydi. Yüzlerinin yanında küçük bedensel ayrıntıların da örtüşmesi, tesadüf duygusunu benim için biraz büyüttü. Filmin ilerleyebilmesi için bu varsayımı kabul etmek gerekiyor. Nitekim KPBS eleştirisi de yapımı Prens ve Dilenci ve Kagemusha gibi hükümdar ile benzerinin yer değiştirdiği anlatılarla birlikte değerlendiriyor. Bu tanıdık hikâye geleneği tercihi açıklıyor ama benim başlangıçtaki inandırıcılık çekincemi tamamen ortadan kaldırmıyor.
Ha-sun’un halktan gelmesi, tek başına iyi bir yönetici olacağını kanıtlamaz. Güç sahibi olan bir insan, geldiği yer neresi olursa olsun değişebilir ve yetkisini kötüye kullanabilir. Bu nedenle filmde beni ikna eden şey onun kökeninden çok, karşılaştığı insanlara nasıl davrandığı oldu. Çalışanların sözlerini dinlemesi, korkularını önemsemesi ve kendisine önemsiz gibi sunulan hayatları ciddiye alması, karakterin ahlaki tarafını somutlaştırıyor.
Spoiler içeren bölüm · açmak için tıkla
On beş yaşındaki hizmetçi kızla kurduğu ilişki bunun en güçlü örneklerinden biri. Kızın ailesinin vergi ve borç yüzünden parçalanması, saraydaki zenginliğin dışında nasıl bir hayat bulunduğunu gösteriyor. Ha-sun’un daha önce koruyamadığı başka bir on beş yaşındaki kızla bu hikâye arasında da bir bağ kurdum. Önceden müdahale edemediği bir acıyla, bu kez yardım edebilecek bir konumdayken karşılaşıyor. Annesini bulacağına dair verdiği söz bu yüzden sıradan bir iyilik cümlesi olarak kalmıyor.
Sarayı terk etmesi gerektiğinde aldığı parayı kıza vermesi de önemli. Başlangıçta ücret için üstlendiği görev, artık başka birinin hayatına karşı duyduğu sorumluluğa dönüşmüş durumda. Kendi geleceğinin belirsizliği içinde bile verdiği sözün yerine getirilmesini istiyor.
Kızın zehirlenerek ölmesi ise filmin bende en fazla karşılık bulan sahnelerinden biriydi. Burada bir çocuğun tehdit altında bırakıldığını unutmamak gerekiyor. Önüne konulan seçeneklerin hiçbiri adil değil. Buna rağmen Ha-sun’u koruması, onun gösterdiği insani yakınlığın karşılığını görünür kılıyor. Ha-sun’un kızı kucağında taşıması ve kurtaramaması da makamının sınırını gösteriyor. Emir verebiliyor, yardım isteyebiliyor ama değer verdiği bir insanın ölümünü engelleyemiyor.
Bu kayıptan sonra karakterin öfkesini ve cezalandırma isteğini de görüyoruz. Dolayısıyla onu yalnızca merhametli davranışlarıyla değerlendirmek eksik olur. Şüpheliye işkence ettirmesi, acısının yönetme biçimine nasıl yansıdığı üzerine de düşünmeyi gerektiriyor. Benim için karakterin en önemli sınavı, kral olmayı istediğini söylediği noktada ortaya çıkıyor. Bu isteğinin arkasından gelen, başka birinin hayatı pahasına bunu elde etmek istemediğini belirten sözleri, iktidar arzusuna koyduğu sınırı gösteriyor.
Korumasıyla kurduğu ilişki de benzer biçimde gelişiyor. Ha-sun, kendisini öldürmeye hazırlanan korumaya onun hayatının da değerli olduğunu söylüyor. Sonrasında korumanın onu savunmak için kılıcını çekmesi, daha önce kurulmuş bu ilişkinin karşılığını veriyor. Ha-sun’un kaçmak yerine yaralı korumasına geri dönmesi de bağlılığı karşılıklı hâle getiriyor. Korumanın son anlarında kanlı elleriyle onun ayağına tutunması, filmdeki en güçlü saygı ve vedalaşma görüntülerinden biriydi.
Hizmetçi kız ve koruma üzerinden kurulan insan hayatına değer verme düşüncesi, Ming Hanedanı’na yardım tartışmasında devlet yönetimine taşınıyor. Saray görevlileri askerlerin ölümünü siyasi yükümlülüklerin içinde değerlendirirken Ha-sun gönderilecek insanların hayatını soruyor. Bireylere gösterdiği empati, burada yönetim anlayışına dönüşüyor. Bununla birlikte filmi tarihsel bir belge gibi değerlendirmiyorum. Kore Film Konseyi de gerçek tarihsel kişilerden yararlanan hikâyenin kurmaca olduğunu açıkça belirtiyor.
Lee Byung-hun’un performansını başarılı buldum. Ha-sun’un çekingenliği, mizahı, öfkesi ve giderek artan sorumluluk duygusu arasında geçiş yapabiliyor. Aynı yüzü taşıyan iki kişiyi davranışlarıyla ayırması, filmin temel fikrini taşıyan başlıca unsur. KPBS’nin oyuncunun iki performansını ve komediden duygusal sahnelere geçişini öne çıkarması da benim izlenimimle örtüşüyor.
Han Hyo-joo’nun canlandırdığı kraliçe konusunda ise eksik bulduğum yerler var. Başlangıçta oldukça sınırlı görünen karakter, Ha-sun’la yakınlaştıkça önem kazanıyor. Kardeşinin affedilmesi, Ha-sun’un kimliğini öğrenmesi ve onu kaçması için uyarması, aralarında duygusal bir bağ oluşturuyor. Buna rağmen finalde kraliçenin hikâyesine yeterince dönülmediğini düşünüyorum.
Final hakkında spoiler · açmak için tıkla
Burada mutlaka bir kavuşma beklemiyordum. Ancak korumanın, danışmanın ve Ha-sun’un hikâyeleri son bir karşılık bulurken kraliçenin ayrılıktan nasıl etkilendiğini de görmek isterdim. UnitedKpop incelemesinde de kraliçenin geçmişinin yetersiz kaldığı ve sonunda ona ne olduğunun merak edildiği belirtiliyor. Bu açıdan hissettiğim eksikliğin başka bir izleyicide de karşılığı var.
Filmden sonra izlediğim silinmiş kapanış sahnesi bu ilişkiye kısa bir dönüş sağlıyor. Ha-sun yeniden insanların önünde hikâye anlatıyor. Esprili anlatımı bana, saray görevlilerinin yere kapanarak yolunu kestiği olayı hatırlattı. Ardından kalabalıkta gülümseyen kraliçeyi görüyor ve kendisi de gülümsüyor. Bunu kesin bir kavuşma olarak yorumlamıyorum ama sinema sürümünde eksikliğini hissettiğim duygusal karşılığa yaklaşıyor. Dönemin haberine göre bu bölüm final için düşünülmüş, ardından kurgu sırasında çıkarılmış.
Sinema sürümündeki son selam ise kendi başına etkili. Ha-sun teknede uzaklaşırken danışman kıyıdan ona eğiliyor. Artık ortada makamın gerektirdiği bir zorunluluk yok. Ben bu hareketi, Ha-sun’un kısa süre içinde kazandığı saygının devamı olarak okudum.
Masquerade, başlangıç varsayımındaki inandırıcılık sorunu ve kraliçenin eksik kalan kapanışına rağmen beni duygusal olarak yakalayan bir film oldu. Asıl değerlendirmem 7,5 civarında. IMDb’de ara puan veremediğim için tercihimi sekizden yana kullandım. İnsanlara değer vermenin sözlerde kalmayıp ilişkiler ve kararlar üzerinden gösterilmesi, filmin bende bıraktığı etkinin temel nedeni.
Beni etkileyenler
- Lee Byung-hun’un aynı yüzle iki ayrı insanı ayırabilen çift performansı
- İnsanlara değer vermenin küçük karşılaşmalar ve kararlarla kurulması
- Hizmetçi kız ve koruma etrafında gelişen duygusal sahneler
- Danışmanın kıyıdan eğildiği son selam
Beni rahatsız edenler
- İki adamın olağanüstü benzerliğinin inandırıcılığı zorlaması
- Kraliçenin hikâyesine finalde yeterince dönülmemesi
Asıl değerlendirmem 7,5 civarında; 8’i seçtim.
