William Tell (2024): Efsane büyük, kahraman silik

William Tell (2024) afişi

Spoiler notu: Filmin en bilinen sahnesine değinen bölüm aşağıda kapalı duruyor. Filmi henüz izlemediysen o kısmı atlayabilirsin.

William Tell’i izlememin başlıca nedeni Connor Swindells’ti. Oyuncuyu The Bombing of Pan Am 103 dizisinde beğenmiştim. Bu nedenle onu farklı bir karakterde görmek istedim. Ancak Nick Hamm’ın yönettiği film, oyuncuya duyduğum ilginin ötesinde beni hikâyesine bağlayamadı. Büyük bir kahramanlık anlatısının bütün parçaları yerindeymiş gibi görünüyordu. Acımasız yöneticiler, ezilen köylüler, ailesini korumaya çalışan bir adam ve giderek büyüyen direniş vardı. Buna rağmen izlerken beklediğim heyecanı ve duygusal ağırlığı bulamadım.

Künye

Orijinal adı William Tell

Yıl / Ülke 2024 (festival) · 2025 (vizyon) · Birleşik Krallık, İtalya

Yönetmen Nick Hamm

Senaryo Nick Hamm (Friedrich Schiller’in oyunundan)

Oyuncular Claes Bang, Connor Swindells, Golshifteh Farahani, Ben Kingsley, Jonathan Pryce

Tür Tarihî aksiyon, dram

Süre 133 dakika

Film bazı kaynaklarda 2024, bazılarında 2025 yapımı olarak geçiyor. Bunun nedeni festival gösterimlerinin 2024’te, genel sinema gösteriminin ise 2025’te başlaması. Hikâye, William Tell efsanesini ve Friedrich Schiller’in oyununu yeni bir tarihsel maceraya dönüştürüyor.

Tell’in olaylara katılışı, baskıcı vergi düzeninin köylülerin hayatında yarattığı şiddet üzerinden kuruluyor. Bir kadına yönelik saldırı, kocasının vergi görevlisini öldürmesi ve ardından kaçmak zorunda kalması, Tell’i de çatışmanın içine çekiyor. Tell’in bu adama yardım etmesiyle başlayan süreç, giderek daha büyük bir direniş anlatısına dönüşüyor.

Bu başlangıcın güçlü bir dramatik karşılığı olabilirdi. Şiddetten uzak durmak isteyen birinin, başkalarının uğradığı zulüm karşısında taraf olmak zorunda kalması önemli bir çatışma. Ben ise filmde bu dönüşümün duygusal ağırlığını yeterince hissedemedim. Olaylar Tell’i isyana doğru taşıyor, fakat onun bu süreçte yaşadığı değişime aynı ölçüde yaklaşamıyoruz. Bir sonraki çatışmanın neden başladığını takip edebiliyorum. Kahramanın o çatışmanın içindeki yerini ise daha çok senaryonun yönlendirmesiyle kabul etmem bekleniyor.

Connor Swindells’in oynadığı Gessler, bu sorunun diğer tarafında duruyor. Karakterin acımasızlığını anlamamız için film çok az şeyi belirsiz bırakıyor. Davranışları, bakışları ve insanları aşağılamaktan aldığı haz sürekli öne çıkarılıyor. Benim açımdan bu yoğun vurgu, karakteri tehditkâr kılmak yerine zaman zaman zorlama gösterdi. Swindells’in performansında kötülüğü görünür hâle getirme çabasını, karakterin kendisinden daha fazla fark ettim.

Spoiler içeren bölüm · açmak için tıkla

Tell’in oğlunun başına elma koydurup babasını onu vurmaya zorlaması, hikâyenin en bilinen ve en ağır sahnesi. Böyle bir anda gerilimin, babanın korkusu ve karşısındaki gücün keyfî acımasızlığı üzerinden yükselmesi gerekiyor. Fakat Gessler’in o noktaya kadar çizilen gösterişli kötülüğü beni karakterden uzaklaştırdığı için sahneye bütünüyle kapılamadım. Elbette durumun korkunçluğunu anlıyorum. Filmin bunu nasıl gösterdiği ise bende beklediği etkiyi yaratmadı.

Oyuncu kadrosuna baktığımda tanınmış ve deneyimli isimler görüyorum. Buna rağmen film boyunca performansların toplam etkisi, büyük bir tarihsel destan izlediğim hissini vermedi. Başroldeki Claes Bang’in Tell’i de benim için yeterince güçlü bir merkez oluşturamadı. Bir insanın savaşmak istememesi, sessizliği veya yorgunluğu ilgi çekici olabilir. Burada bu özelliklerin altında, başkalarını peşinden sürükleyecek kişiliği daha fazla hissetmek isterdim.

Filmin görsel tarafı da benzer bir mesafe yarattı. İzlerken aklımdan, çok daha küçük bütçeli bir yapım seyrediyormuşum düşüncesi geçti. Bu, gerçek bütçeye ilişkin bir tahminim değildi. Sahnelerin, aksiyonun ve genel sunumun bende bıraktığı izlenimdi. Nitekim basında yaklaşık 45 milyon dolarlık bir yapım bütçesi bildiriliyor. Bu rakamı öğrendiğimde, perdede hissettiğim sınırlılık daha da dikkatimi çekti.

Diğer eleştirilere baktığımda bu izlenimin karşılığını buldum. Senses’teki inceleme, filmin dijital ve yapay görüntüsünün düşük bütçeli bir televizyon yapımını hatırlattığını belirtiyor. Dövüş koreografisini, diyalogları ve değişken tempoyu da eleştiriyor. Bununla birlikte aynı yazar Claes Bang’in performansını ve fiziksel mekân kullanımını beğeniyor. Dolayısıyla ortaklaştığımız nokta, bütün oyunculuklardan çok filmin sunumundaki yetersizlik hissi.

Radio Times ise başrol performansının filmin ölçeğini karşılamadığını, yan karakterlerin yeterince geliştirilmediğini ve senaryonun tanıdık kalıplara yaslandığını düşünüyor. Bu değerlendirme, benim kahramana bağlanamama duyguma yakın. Ancak inceleme Swindells’in Gessler yorumunu başarılı buluyor. Benim fazla belirgin ve yapay gördüğüm oyunculuk, başka bir izleyici için filmin enerjisini yükselten unsur olabiliyor.

Benzer bir ayrışma Film Inquiry’de de var. İnceleme Gessler’i beğenirken, hikâyenin çok sayıda karakter ve entrikayla genişletilmesini eleştiriyor. Tell’in kendi anlatısında zaman zaman geri planda kaldığını söylüyor. Ben de filmin büyümeye çalışırken merkezindeki kişiyi yeterince derinleştiremediğini düşünüyorum.

İzlerken Kevin Costner’ın başrolündeki Robin Hood’u hatırladım. O filmde benim için kahraman, macera ve duygusal bağ birbirini taşıyordu. William Tell’de de benzer bir sürüklenme duygusu aradım. Tarihsel ayrıntıların veya efsanenin birebir yeniden üretilmesinden önce, anlatılan mücadelenin içine girebilmek istedim. Burada baskıyı ve direnişi gösteren çok sayıda olay olmasına rağmen, bunları yaşayan insanlara yeterince yaklaşamadım.

William Tell’in tarihsel varlığının tartışmalı olması da filmi değerlendirirken tek başına bir sorun oluşturmuyor. Efsaneler farklı biçimlerde yeniden anlatılabilir. Benim için önemli olan, seçilen anlatımın kendi içinde ikna edici bir dünya ve karakterler kurabilmesi. Bu uyarlamada ise kahramanlık duygusunun, olayların büyüklüğü ve kötü karakterin aşırılığı üzerinden oluşturulmaya çalışıldığını hissettim.

Filme dört vermeyi de düşündüm. Sonunda IMDb’ye beş girdim. Connor Swindells’i farklı bir rolde görme merakıyla başladığım William Tell, bende büyük ölçüde hayal kırıklığı bıraktı. Aklımda, merkezindeki kahramanı ve mücadelesini daha güçlü hissettirebilecek bir filmin eksikliği kaldı.

Beni etkileyenler

  • Şiddetten uzak bir adamın taraf olmak zorunda kalması gibi güçlü bir dramatik başlangıç
  • Tanınmış ve deneyimli bir oyuncu kadrosu
  • Efsaneyi ve Schiller’in oyununu yeni bir tarihsel maceraya taşıma denemesi

Beni rahatsız edenler

  • Tell’in dönüşümünün duygusal ağırlığının hissedilmemesi
  • Tehditkâr olmak yerine zorlama duran, aşırı vurgulu Gessler
  • Elma sahnesinin beklenen gerilimi yaratamaması
  • Bütçesine rağmen küçük bir yapım izlenimi veren görsel sunum
5/10
Puanım

Kişisel değerlendirmem 4 ile 5 arasında; IMDb’ye 5 girdim.